Πολλά Προγράμματα, Μερικά Αποτελέσματα, αλλά Χωρίς Λύση στο Εθνικό Ζήτημα της Στέγης

Του Μάνου Κρανίδη*

*Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, MSc, CEO «KRAMA PROPERTY»,Γραμματέας Ενημέρωσης μέλος ΔΣ ΠΟΜΙΔΑ, Πρόεδρος ΕΝΙΒΟΠΑ, Δημοτικός Σύμβουλος Χαλανδρίου,www.kramaproperty.com

Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι τα τελευταία χρόνια έγιναν σημαντικές παρεμβάσεις στη στέγαση και την ενεργειακή αναβάθμιση. Προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ», το «Σπίτι μου», οι επιδοτήσεις ανακαινίσεων, τα φορολογικά κίνητρα για κλειστά ακίνητα και οι παρεμβάσεις στα μισθώματα βοήθησαν χιλιάδες πολίτες. Πολλές κατοικίες αναβαθμίστηκαν ενεργειακά, νέοι άνθρωποι απέκτησαν πρόσβαση σε στεγαστική χρηματοδότηση και αρκετά ακίνητα επέστρεψαν στην αγορά.

Ιδιαίτερα μέσω του «Σπίτι μου ΙΙ», χιλιάδες πολίτες απέκτησαν πρώτη κατοικία, κάτι που ασφαλώς αποτελεί θετική εξέλιξη. Ωστόσο, η πραγματικότητα της αγοράς παραμένει δύσκολη. Σε πολλές περιπτώσεις, οι δικαιούχοι οδηγήθηκαν στην αγορά παλαιών ακινήτων σε αυξημένες τιμές, καθώς η περιορισμένη προσφορά και η μεγάλη ζήτηση ανέβασαν σημαντικά το κόστος ακόμη και για κατοικίες δεκαετιών.

Όμως, όσο θετικά και αν είναι αυτά τα αποτελέσματα σε ατομικό επίπεδο, δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουν το δομικό και εθνικό πρόβλημα της στέγης και της ποιότητας του κτιριακού αποθέματος της χώρας. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα περισσότερα προγράμματα λειτουργούν αργά και με υπερβολικά σύνθετο πλαίσιο εφαρμογής. Ενώ διατίθενται δισεκατομμύρια ευρώ από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, η πραγματική απορρόφηση στην αγορά συχνά καθυστερεί λόγω γραφειοκρατίας, ελέγχων και διοικητικών εμποδίων.

Το «Εξοικονομώ» είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ένα πρόγραμμα με πραγματικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα, το οποίο όμως σε πολλές περιπτώσεις χρειάζεται πάνω από έναν χρόνο — ακόμη και δύο — για να ολοκληρωθεί. Οι ιδιοκτήτες προκαταβάλλουν χρήματα, περιμένουν διαδοχικούς ελέγχους και αντιμετωπίζουν ένα περίπλοκο σύστημα εγκρίσεων που αποθαρρύνει τελικά πολλούς ενδιαφερόμενους.

Το ίδιο ισχύει και για την έκπτωση φόρου έως 16.000 ευρώ για εργασίες ανακαίνισης και ανακατασκευής. Πρόκειται για θετικό μέτρο, όμως δεν υποστηρίζεται ουσιαστικά από τις αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους. Η έλλειψη σωστής ενημέρωσης δημιουργεί σύγχυση σε ιδιοκτήτες και επαγγελματίες, με αποτέλεσμα πολλοί πολίτες είτε να μην αξιοποιούν το μέτρο είτε να φοβούνται προβλήματα και ελέγχους εκ των υστέρων.

Γι’ αυτό και το νέο πρόγραμμα «Ανακαινίζω» δεν πρέπει να εξελιχθεί σε ακόμη μία αργή διαδικασία. Αν θέλει πραγματικά να έχει αποτέλεσμα, πρέπει να υλοποιηθεί άμεσα, με γρήγορες εγκρίσεις και ολοκλήρωση το πολύ εντός εννέα μηνών.

Ασφαλώς, μέτρα όπως το επίδομα ενοικίου έχουν θετικό κοινωνικό αποτύπωμα και αφορούν μεγάλο αριθμό μισθωτών που πιέζονται από το αυξημένο κόστος στέγασης. Θετική είναι επίσης και η μείωση της φορολογίας στη δεύτερη κλίμακα των μισθωμάτων. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δεν αρκούν από μόνα τους για να αντιμετωπιστεί η στεγαστική κρίση, ενώ η φορολογική ελάφρυνση αφορά τελικά μικρότερο μέρος ιδιοκτητών.

Η Ελλάδα χρειάζεται λιγότερη γραφειοκρατία, ταχύτερη υλοποίηση και κυρίως μηχανισμούς άμεσης ενεργοποίησης της ιδιωτικής οικονομίας, με ουσιαστική κρατική υποστήριξη αλλά και πραγματικό έλεγχο εκεί όπου χρειάζεται. Γιατί το ζήτημα της στέγης και της ενεργειακής αναβάθμισης δεν είναι απλώς θέμα επιδομάτων και εξαγγελιών. Είναι εθνικό ζήτημα κοινωνικής συνοχής και ανάπτυξης.